chè xanh
DRINKS,  TRÀ

Chè xanh: thức uống thú vị của người dân xứ Nghệ

Om chè xanh là phương pháp pha trà rất phổ biến ở quê tôi, đến mức tôi nghĩ đó là cách pha trà “chuẩn”. Sau này tôi lớn lên, đi nhiều hơn, biết nhiều hơn, tôi mới biết rằng phương pháp pha trà tôi -–nghĩ- là-bình-thường-đó thì nó không hề bình thường tí nào. Không có nơi nào áp dụng kiểu pha chế đó cả.

Tôi không nhận ra sự đặc biệt này cho đến khi tôi đến một quán cà phê khá độc đáo của một người anh trong vùng. Cũng giống như nhiều quán nước khác, quán anh ấy phục vụ nước uống chính kèm theo một cốc trà đá. Đặc biệt, cốc trà đá này được pha chế theo kiểu riêng của người dân quê tôi. Khi đó tôi mới nhận ra rằng, đây chính là nét đặc trưng riêng của miền quê mình. Điều đó thúc đẩy tôi phải giới thiệu chè xanh tới nhiều hơn với mọi người.

Tại sao lại gọi là chè xanh?

Người dân xứ Nghệ chia các loại đồ uống từ lá trà thành hai loại: “Chè xanh” là đồ uống từ lá trà tươi và “trà” đồ uống làm từ lá trà đã được phơi khô.

Cây trà ở đây không được trồng thành những quả đồi như Lâm Đồng, Thái Nguyên, mà là từng bụi chè rải rác. Có nhà trồng trà tạo thành hàng rào quanh nhà, có nhà chỉ lác đác vài bụi trong vườn. Những cây trà này hoàn toàn mọc tự nhiên, không chăm sóc, không tỉa tót. Mục đích của nó tồn tại trên đời là để mang đến cho gia đình món nước giải khát trong những trưa hè nóng bức.

Cách nấu chè xanh đúng “chuẩn” Nghệ

Đúng như cái tên của nó, nguyên liệu chính cho chè xanh là những lá chè còn tươi, mới được cắt từ cây trà xuống. Thay vì chỉ lựa chọn những lá trà non, người ta cắt luôn cả cành, non già hoa lá đủ cả. Vì nó là thức uống dân dã, nên lúc nào tiện người ta sẽ hái lúc đó chứ không hái vào sáng sớm như những loại trà khác.

Như tôi đã nói đây là thức uống dân dã nên cách nấu cũng dân dã theo. Sau khi cắt những cành trà từ trên cây, người ta sẽ ngắt từng lá đem đi rửa (nhà tôi rửa luôn cả cành để cho vào nấu ^^).

Bước tiếp theo là đun nước. Người miền quê thường dùng nước giếng trong sinh hoạt và nấu nướng. Còn người thành phố, người ta xài nước máy. Thường nước máy sẽ làm mất đi một phần mùi vị chè xanh vì có hàm lượng flo cao.

Khi nước sôi, giảm lửa, bỏ toàn bộ lá trà vào và tăng lửa lên cho sôi trào trở lại thì cho vào nồi một gáo nước nguội, điều này giúp lá chè chín và khi uống không bị mùi tanh giống như pha trong ấm tích,. Trước khi bỏ vào nồi, người ta sẽ vò sơ qua cho những tinh chất trong lá trà tiết ra khi nấu và màu nước chè sẽ đẹp hơn. Do người dân xứ Nghệ có thói quen uống đậm đặc nên sẽ đun trực tiếp trên bếp. Một số nơi khác người ta sẽ om bằng nước sôi trong ấm tích.  Nhưng om chè bằng ấm tích sẽ không bao giờ ngon bằng đun trực tiếp trên bếp, vì nhiệt độ của nước không đủ để làm chín lá trà, bao nhiêu tinh túy trong lá trà không tiết ra được.

Sau khi nấu xong, người ta sẽ trút toàn bộ nước chè vào trong một ấm trà khác để giữ cho nước có màu vàng đẹp mắt.

Ở quê tôi người ta sẽ sản xuất một cái ấm chuyên dụng để nấu chè xanh, trên nắp ấm có một cái lỗ để thoát hơi nước, một số nơi người ta sử dụng lá chuối bịt kín nồi và đục một lỗ cho hơi thoát ra, giúp cho lá chè sau khi nấu vẫn giữ được màu xanh.

Cách thưởng thức chè xanh

Vì đây là đồ uống nấu trực tiếp từ lá trà tươi, nên tinh chất trong lá trà vẫn còn nguyên vẹn, khi uống sẽ có vị chát, nếu không quen thì rất khó uống.

Chè uống ngon nhất là sau khi nấu 10 phút, có vị thơm, chát và hậu ngọt. Còn đối với chè xanh được om trong ấm tích, nên uống liền sau khi pha vì nếu để lâu sẽ có vị tanh do lá chưa chín.

Người ta thường uống chè xanh ăn kèm với kẹo cu đơ, mục đích làm giảm vị chát của chè xuống hoặc hòa chung với đường và chanh để tăng độ ngon của chè xanh. Tôi thường uống nước chè kèm với một miếng đường cục, vì không phải lúc nào có kẹo cu đơ để ăn. Mỗi ngụm nước chè, cắn một miếng đường. Còn ông ngoại tôi chỉ uống không như vậy mà vẫn thấy ngon.

 

Ngoài việc trở thành nước giải khát hàng ngày, chè xanh còn là thức uống chủ yếu trong những ngày đám tiệc, lễ giỗ. Thay vì mua những chai nước lọc đóng chai, người ta nấu từng nồi chè xanh (40-50 lít)  để phục vụ tất cả mọi người và sẽ có một người được cắt cử đảm nhiệm công việc này riêng.

Chè xanh trở thành một thức uống quen thuộc của tất cả mọi người từ người già cho đến trẻ nhỏ. Người dân Nghệ An đi đâu cũng mang thức uống này cùng với mình, một nét văn hóa không bao giờ bị mai một. Tôi nghĩ quê bạn chắc chắn cũng có món ăn hay thức uống gì đó khiến cho bạn tự hào và muốn khoe với tất cả mọi người. Hãy khoe những đặc sản đó với tôi cùng với những người bạn khác để họ có thể hiểu hơn về quê của bạn, biết đâu món đồ uống đó lại nằm chễm chệ trong danh sách đồ uống yêu thích của họ thì sao. Và đừng quên sau khi đọc bài viết này, nếu bất chợt trên đường đi bạn có gặp người ta bán những cành trà tươi, hãy mua về và om thử để thưởng thức đồ uống đặc biệt này nhé. 

Chào bạn, mình là Mỹ Hường- một cây viết chuyên nghiệp. Maotruc là nơi mình ghi lại hành trình du lịch và khám phá các loại đồ uống trên khắp thế giới và Việt Nam

Leave a Reply

%d bloggers like this:
Skimlinks Test